İkisi de çok çarpıcı ve etkileyici oyunlardır. Hem okuyun, hem izleyin. Filmleri de mevcut.
Edward Albee’nin Who’s Afraid of Virginia Woolf adlı oyununda okuyucular karakterlerin meslekleri ve yaşları hakkında bilgi sahibidir. Ancak bu oyunlar absürt tiyatroya ait oldukları için okuyucular yalnızca o anda gerçekleşen olayları takip ederler. Oyunlar boyunca görülebileceği gibi, karakterler arasında iletişim problemlerine yol açan pek çok tekrar bulunmaktadır. Oyunlardaki parçalanmış dil, karakterleri okuyuculara gülünç gösterir ki bu da yazarın amaçlarından biridir. Oyun yazarları bu bozuk dili bilinçli olarak kullanırlar.
Kolaylıkla görülebileceği üzere, Who’s Afraid of Virginia Woolf oyununda George, Nick ile konuşurken onun işi hakkında söylediklerini dinlemek istemez. George bunun yerine hoşlanmadığı işlerden bahseder; bu durum temelde karakterler arasındaki iletişim eksikliğini gösterir. The American Dream oyununda ise çok sayıda bozuk dil kullanımına rastlanır. Özellikle Daddy’nin anlama problemi varmış gibi görünür; sürekli cümleleri tekrar eder ve konuştukları şeyleri unutur. Bu nedenle oyunda pek çok tekrar bulunmaktadır.
Mekân da oyunda önemli bir unsurdur. Oyunlarda mekân tasvirleri çok fazla değildir. Realist oyunlardaki gibi okuyucular mekân hakkında ayrıntılı bilgi edinemezler. Örneğin mobilyalar, odaların betimlenmesi gibi ayrıntılar verilmez. Oyunlarda asıl önemli unsur karakterizasyondur. Görüldüğü gibi her şey oldukça minimaldir. Oyunlardaki karakter sayısı da oldukça azdır. The American Dream oyununda, Mrs. Barker dışında hiçbir karakterin gerçek adı bile yoktur. Diğer tüm karakterler Mommy, Daddy, Grandma ve Youngman olarak adlandırılır.
Who’s Afraid of Virginia Woolf temelde evlilik kurumunu eleştiriyor gibi görünen bir oyundur. George ve Martha sürekli birbirlerine hakaret ederler. Karı-kocadan çok düşman gibidirler. Birbirlerine karşı saygıları yokmuş gibi görünür. İnsanların gözünde birbirlerinin itibarını düşürmeye çalışırlar. Nick ve Honey evlerine geldiğinde bile birbirlerine hakaret etmeyi sürdürürler. Martha, kocasına onu kusturduğunu söyler; George ise Martha’nın alkolik olduğunu söyleyerek ona hakaret eder. Oyun boyunca birbirlerine yönelttikleri hakaretler, sanki birbirlerinden nefret ediyorlarmış izlenimi yaratır. Evliliğin önemini önemsemedikleri açıkça görülür; çünkü Martha’nın Nick ile bir ilişkisi vardır ve George buna izin verir.
Henrik Ibsen’in Bebek Evi oyunundaki Nora Helmer kocasından habersiz bir iş çevirmiştir, bu da o zamanların ölümcül bir suçudur. Maddi durumları kötü ve kocası Torvald kötü bir hastalığa yakalanmıştır. İyileşmesi için güneye gitmeleri gerekir. Nora'da kanunsuz yollardan kocasının hayatını kurtarmak için borç alır. (Krogstad) ama kocasına yalan söyler; paranın babasından geldiğini söyler.
-Evlilikleri dışarıdan sorunsuz mutlu gözükse de içinde yalana dayalı ve nora açısından sıkıntılı bir evliliktir.
-Nora’nın bu yalanını Torvald, Krogstad’ın mektubuyla öğrenir. Gösterdiği tepki Nora’yı hayal kırıklığına uğratır. Torvald karısının yapmış olduğu fedakârlığı hiç önemsemeden kendi ününü ve toplumun söyleyeceği sözleri önemser. Ona çok kötü davranıp sürekli bağırıp çağırır. Bu yüzden nora için bir sürü kötü laf söyler: hypocrite, criminal. Çocukları için ise "i dare not trust them to you" der.
-Krogstad’dan ikinci bir mektup geldiğinde ise tamamen döner ve Nora’yı affettiğini tekrarlayıp durur. Hatta hala ona çocuk gibi konuşup “helples darling” gibi laflar söyler. Nora ise Torvald’a konuşmaları gerektiğini söyler. Şimdiye kadar hiç ciddi bir konuşma yapmadıklarını farkına varan nora bunu kocasına söyler, bu Nora’nın aydınlanmasıdır. Nora her şeyin farkına varır. Daha önce babasının evlendikten sonra ise kocasının oyuncağı olduğunu söyler. Nora oyunun sonunda evini terk eder çünkü tamamen hayal kırıklığına uğramıştır. Bir mucize bekler fakat gerçekleşmez. Bunu torvald’a da söyler. Torvald'dan beklediği tepkinin "publish the thib to the whole world." olduğunu söyler fakat bu gerçekleşmez. Nora her şeyi inkar ederek evini terk eder: din, ahlak, ve erkek egemen toplum.
Önemli semboller:
• En başında Doll’un sembolik bir anlamı vardır. Doll Nora’yı, evi ise, sanki kocasıyla beraber karı koca oyunu oynuyorlarmış gibi çocuk oyununu sembol eder. has a symbolic meaning.
• Kış: oyunun ironik sembolüdür. Kış aslında bir araya gelmektir ama bir yandan da ölümü sembol eder. oyunda hem duygusal bir ölüm ve bir evliliğin ölüşü vardır. Fakat ayrıca nora’nın kendisini keşfetmesi için yeniden doğuşu vardır.
• Christmas tree: ağaç hayattır ama onların ilişkileri çürüyor. Ayrıca oyunun halini sembol ediyor.
• Italy – nora’nın hayatındaki yanlış imajı sembol ediyor.
• Doctor’s black card: ölüm
• Black hat and black cross: yine ölüm.
• Nora’nın parti elbisesi: Nora bu elbiseyi Torvald istediği için giyiyor. Yani Nora kitapta sadece Torvald için çekiciliği, güzelliği simgeliyor. Zeka açısından önemli değil.
• Little squirrel/skylark/songbird: Kuşlar kafeslerde yaşar, Nora’da Torvald’ın evinde onun kuralları ve egemenliği altında kafeste gibi yaşıyor. Ayrıca Nora’ya çocuk gibi davranmasını sembol ediyor.
• Light: act 2: maid enters with lamp, puts it down on the table, and goes out, veya yanan mumlar, ayrıca act 3 nora’nın doktor rank’e kibrik tutması nora’nın aydınlanmasını simgeliyor.
• Macaroons – Nora’nın kocasını aldatmasını (ondan habersiz para alması durumunu) sembol ediyor.
• New year's day: normal ve geleneksel olarak yeni bir başlangıcı simgeler. Nora’nın yeni bir hayata başlaması.
• Letter box and letter: Nora’nın kötü sonu için bir tuzak olmasını sembol ediyor.
Bebek Evi'nde Nora karakteri düştüğü maddi çıkmazdan ötürü ciddi bir fedakarlık yapıp borca bulaşmıştır. Bundan dolayı eşinden anlayış ve destek beklemiştir. Maalesef umduğunu bulamayınca hayal kırıklığı yaşamış ve dışarıdan kusursuz görünen evliliğinin aslında sahte olduğunu acı bir şekilde anlamıştır. O yüzden Nora karakterine çok üzülürüm. Bazen ağzınla kuş da tutsan karşı tarafa yaranamazsın ve evliliğinde gerçek huzuru bulamazsın. Karşılıklı sevgi, saygı ve anlayış olmayınca tek tarafın çabası evliliği kurtarmaya yetmiyor maalesef.
Kim Korkar Virginia Woolf'ta ise soruda bahsedildiği gibi inanılmaz bir toksik ilişki söz konusu. Buna oyunun özeti diyebiliriz. Oyundaki evli çiftimizin birbirine ne saygısı ne sevgisi ne de tahammülü kalmıştır. Birbirlerini her defasında iğnelemeye başlamış hatta hakarete varacak sözler birbirlerine sarf etmişlerdir. Evlilik birliğinin bırakın bitmesini resmen çürümesini betimlemişlerdir.
İki oyun arasında Bebek Evi'ni tercih ederim. Çünkü bir tarafta yakan yıkan, ortalığı karıştıran, evliliğini kafasında bitirmiş Martha gibi bir kadın profili var bir tarafta da yapıcı, işleri yoluna sokmaya çalışan, çabalayan bir Nora var. Nora, oyunun sonunda aldığı radikal kararla şaşırtmış ama birçoğumuzun da takdirini kazanmıştır. Bebek Evi finaliyle her zaman hafızalarda kalacak bir oyundur.
Edward Albee’nin Who’s Afraid of Virginia Woolf adlı oyununda okuyucular karakterlerin meslekleri ve yaşları hakkında bilgi sahibidir. Ancak bu oyunlar absürt tiyatroya ait oldukları için okuyucular yalnızca o anda gerçekleşen olayları takip ederler. Oyunlar boyunca görülebileceği gibi, karakterler arasında iletişim problemlerine yol açan pek çok tekrar bulunmaktadır. Oyunlardaki parçalanmış dil, karakterleri okuyuculara gülünç gösterir ki bu da yazarın amaçlarından biridir. Oyun yazarları bu bozuk dili bilinçli olarak kullanırlar.
Kolaylıkla görülebileceği üzere, Who’s Afraid of Virginia Woolf oyununda George, Nick ile konuşurken onun işi hakkında söylediklerini dinlemek istemez. George bunun yerine hoşlanmadığı işlerden bahseder; bu durum temelde karakterler arasındaki iletişim eksikliğini gösterir. The American Dream oyununda ise çok sayıda bozuk dil kullanımına rastlanır. Özellikle Daddy’nin anlama problemi varmış gibi görünür; sürekli cümleleri tekrar eder ve konuştukları şeyleri unutur. Bu nedenle oyunda pek çok tekrar bulunmaktadır.
Mekân da oyunda önemli bir unsurdur. Oyunlarda mekân tasvirleri çok fazla değildir. Realist oyunlardaki gibi okuyucular mekân hakkında ayrıntılı bilgi edinemezler. Örneğin mobilyalar, odaların betimlenmesi gibi ayrıntılar verilmez. Oyunlarda asıl önemli unsur karakterizasyondur. Görüldüğü gibi her şey oldukça minimaldir. Oyunlardaki karakter sayısı da oldukça azdır. The American Dream oyununda, Mrs. Barker dışında hiçbir karakterin gerçek adı bile yoktur. Diğer tüm karakterler Mommy, Daddy, Grandma ve Youngman olarak adlandırılır.
Who’s Afraid of Virginia Woolf temelde evlilik kurumunu eleştiriyor gibi görünen bir oyundur. George ve Martha sürekli birbirlerine hakaret ederler. Karı-kocadan çok düşman gibidirler. Birbirlerine karşı saygıları yokmuş gibi görünür. İnsanların gözünde birbirlerinin itibarını düşürmeye çalışırlar. Nick ve Honey evlerine geldiğinde bile birbirlerine hakaret etmeyi sürdürürler. Martha, kocasına onu kusturduğunu söyler; George ise Martha’nın alkolik olduğunu söyleyerek ona hakaret eder. Oyun boyunca birbirlerine yönelttikleri hakaretler, sanki birbirlerinden nefret ediyorlarmış izlenimi yaratır. Evliliğin önemini önemsemedikleri açıkça görülür; çünkü Martha’nın Nick ile bir ilişkisi vardır ve George buna izin verir.
Henrik Ibsen’in Bebek Evi oyunundaki Nora Helmer kocasından habersiz bir iş çevirmiştir, bu da o zamanların ölümcül bir suçudur. Maddi durumları kötü ve kocası Torvald kötü bir hastalığa yakalanmıştır. İyileşmesi için güneye gitmeleri gerekir. Nora'da kanunsuz yollardan kocasının hayatını kurtarmak için borç alır. (Krogstad) ama kocasına yalan söyler; paranın babasından geldiğini söyler.
-Evlilikleri dışarıdan sorunsuz mutlu gözükse de içinde yalana dayalı ve nora açısından sıkıntılı bir evliliktir.
-Nora’nın bu yalanını Torvald, Krogstad’ın mektubuyla öğrenir. Gösterdiği tepki Nora’yı hayal kırıklığına uğratır. Torvald karısının yapmış olduğu fedakârlığı hiç önemsemeden kendi ününü ve toplumun söyleyeceği sözleri önemser. Ona çok kötü davranıp sürekli bağırıp çağırır. Bu yüzden nora için bir sürü kötü laf söyler: hypocrite, criminal. Çocukları için ise "i dare not trust them to you" der.
-Krogstad’dan ikinci bir mektup geldiğinde ise tamamen döner ve Nora’yı affettiğini tekrarlayıp durur. Hatta hala ona çocuk gibi konuşup “helples darling” gibi laflar söyler. Nora ise Torvald’a konuşmaları gerektiğini söyler. Şimdiye kadar hiç ciddi bir konuşma yapmadıklarını farkına varan nora bunu kocasına söyler, bu Nora’nın aydınlanmasıdır. Nora her şeyin farkına varır. Daha önce babasının evlendikten sonra ise kocasının oyuncağı olduğunu söyler. Nora oyunun sonunda evini terk eder çünkü tamamen hayal kırıklığına uğramıştır. Bir mucize bekler fakat gerçekleşmez. Bunu torvald’a da söyler. Torvald'dan beklediği tepkinin "publish the thib to the whole world." olduğunu söyler fakat bu gerçekleşmez. Nora her şeyi inkar ederek evini terk eder: din, ahlak, ve erkek egemen toplum.
Önemli semboller:
• En başında Doll’un sembolik bir anlamı vardır. Doll Nora’yı, evi ise, sanki kocasıyla beraber karı koca oyunu oynuyorlarmış gibi çocuk oyununu sembol eder. has a symbolic meaning.
• Kış: oyunun ironik sembolüdür. Kış aslında bir araya gelmektir ama bir yandan da ölümü sembol eder. oyunda hem duygusal bir ölüm ve bir evliliğin ölüşü vardır. Fakat ayrıca nora’nın kendisini keşfetmesi için yeniden doğuşu vardır.
• Christmas tree: ağaç hayattır ama onların ilişkileri çürüyor. Ayrıca oyunun halini sembol ediyor.
• Italy – nora’nın hayatındaki yanlış imajı sembol ediyor.
• Doctor’s black card: ölüm
• Black hat and black cross: yine ölüm.
• Nora’nın parti elbisesi: Nora bu elbiseyi Torvald istediği için giyiyor. Yani Nora kitapta sadece Torvald için çekiciliği, güzelliği simgeliyor. Zeka açısından önemli değil.
• Little squirrel/skylark/songbird: Kuşlar kafeslerde yaşar, Nora’da Torvald’ın evinde onun kuralları ve egemenliği altında kafeste gibi yaşıyor. Ayrıca Nora’ya çocuk gibi davranmasını sembol ediyor.
• Light: act 2: maid enters with lamp, puts it down on the table, and goes out, veya yanan mumlar, ayrıca act 3 nora’nın doktor rank’e kibrik tutması nora’nın aydınlanmasını simgeliyor.
• Macaroons – Nora’nın kocasını aldatmasını (ondan habersiz para alması durumunu) sembol ediyor.
• New year's day: normal ve geleneksel olarak yeni bir başlangıcı simgeler. Nora’nın yeni bir hayata başlaması.
• Letter box and letter: Nora’nın kötü sonu için bir tuzak olmasını sembol ediyor.
Kim Korkar Virginia Woolf'ta ise soruda bahsedildiği gibi inanılmaz bir toksik ilişki söz konusu. Buna oyunun özeti diyebiliriz. Oyundaki evli çiftimizin birbirine ne saygısı ne sevgisi ne de tahammülü kalmıştır. Birbirlerini her defasında iğnelemeye başlamış hatta hakarete varacak sözler birbirlerine sarf etmişlerdir. Evlilik birliğinin bırakın bitmesini resmen çürümesini betimlemişlerdir.
İki oyun arasında Bebek Evi'ni tercih ederim. Çünkü bir tarafta yakan yıkan, ortalığı karıştıran, evliliğini kafasında bitirmiş Martha gibi bir kadın profili var bir tarafta da yapıcı, işleri yoluna sokmaya çalışan, çabalayan bir Nora var. Nora, oyunun sonunda aldığı radikal kararla şaşırtmış ama birçoğumuzun da takdirini kazanmıştır. Bebek Evi finaliyle her zaman hafızalarda kalacak bir oyundur.